รายงานภาวะเศรษฐกิจญี่ปุ่นรายสัปดาห์ ประจำวันที่ 20-30 ธันวาคม 2551 โดยความอนุเคราะห์จากสนง. ที่ปรึกษาเศรษฐกิจและการคลัง สถานทูตญี่ปุ่น ณ กรุงโตเกียว

"บริค" เป็นกลุ่มตลาดเกิดใหม่ ที่ได้รับตำแหน่งดาวรุ่ง สามารถดึงดูดเม็ดเงินลงทุนมหาศาลจากทั่วโลกช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา และบรรดาผู้เชี่ยวชาญกับนักเศรษฐศาสตร์ทั่วโลก มองไปในทิศทางเดียวกันว่าเศรษฐกิจกลุ่มบริคยังสามารถขยายตัวได้ต่อเนื่องตลอดทศวรรษหน้า แต่พัฒนาการที่เคยเป็นบวกของกลุ่มบริคบนเวทีโลก กลายเป็นเป้าสื่อมวลชนทั่วโลก รวมทั้ง ดิ อีโคโนมิสต์  โดยประเมินภัยรอบด้าน ที่อาจเหนี่ยวรั้งและฉุดลากเศรษฐกิจกับบริษัทเอกชนกลุ่มบริค ให้เปลี่ยนจาก "ดาวรุ่ง" เป็น "ดาวร่วง" ได้

ความกินดีอยู่ดีทางเศรษฐกิจของคนแต่ละประเทศ วัดจากรายได้หรือค่าครองชีพอย่างใดอย่างหนึ่งเพียงอย่างเดียวไม่ได้ แต่ขึ้นอยู่กับส่วนต่างระหว่างสองอย่างนี้ ถ้าสินค้าในประเทศราคาถูกมากแต่ประชาชนก็มีรายได้ต่ำมากด้วย หักล้างกันแล้วอาจจะแย่กว่า การที่ข้าวของในประเทศมีราคาแพง แต่ประชาชนมีรายได้สูงก็ได้ นักเศรษฐศาสตร์เรียกผลต่างระหว่างรายได้ กับ ค่าครองชีพ (ค่าใช้จ่ายเพื่อซื้อสิ่งของจำเป็นรวมทั้งจ่ายภาษีเงินได้) ว่า "รายได้ที่ใช้จ่ายได้" (Disposable Income) ความกินดีอยู่ดีทางเศรษฐกิจของคนในประเทศวัดได้จากอำนาจซื้อของรายได้ที่ใช้จ่ายได้

เศรษฐกิจสหรัฐได้ถึงจุดต่ำสุด และเริ่มฟื้นตัวแล้ว คือ ความเชื่อมั่นของผู้บริโภคและผู้ผลิตที่ปรับดีขึ้น ตลาดที่อยู่อาศัยที่เริ่มมีเสถียรภาพ โดยอาจเห็นได้จากราคาบ้านที่เริ่มทรงตัว เป็นต้น ที่เป็นเช่นนี้ เพราะการขาดความเชื่อมั่นเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ปัญหาการกู้ยืมของผู้มีความน่าเชื่อถือต่ำในภาคที่อยู่อาศัย (Subprime) กระจายตัวไปยังตลาดการเงินและภาคเศรษฐกิจจริง นอกจากนี้ ราคาบ้านที่เริ่มทรงตัวจะส่งผลให้การขาดทุนของสถาบันการเงินจากการลงทุนใน ตราสารหนี้ที่เกี่ยวเนื่องกับตลาดที่อยู่อาศัยน้อยลง ทำให้ความจำเป็นในการระดมทุนเพื่อชดเชยผลขาดทุนโดยการขายสินทรัพย์ต่างๆ ออกไป (Deleveraging) หรือหาแหล่งเงินกู้ต่างๆ ลดลง ความเสี่ยงจากการกู้ยืมในระบบการเงินก็น่าจะปรับลดลงเช่นกัน ซึ่งจะทำให้สถาบันการเงินลดความเข้มงวดในการปล่อยกู้เพื่อการบริโภคและการลงทุน และจะช่วยกระตุ้นให้เศรษฐกิจสหรัฐสามารถฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

นักเศรษฐศาสตร์ทั่วโลกส่วนใหญ่เชื่อว่าวิกฤตการณ์เศรษฐกิจ 2008 มีความรุนแรงที่สุดภายหลังจากยุคเศรษฐกิจตกต่ำ ปี 1930 และกำลังนำพาโลกไปลงเหว ใดเหวหนึ่งในระยะเวลา 3-4 ปีข้างหน้า

เศรษฐกิจสหรัฐฯ เข้าสู่ภาวะถดถอย (Recession) ตั้งแต่ธันวาคมปีที่แล้ว และรุนแรงขึ้นภายหลังจากที่สถาบันการเงินขนาดใหญ่ Lehman Brothers ล้มลงในเดือนกันยายนที่ผ่านมา ซึ่งมีผลให้สถาบันการเงินไม่กล้าปล่อยสินเชื่อ ตลาดการเงินชะงักงันและนำไปสู่ผลเสียหายอย่างรุนแรงต่อภาคธุรกิจ

ในการดำเนินนโยบายการเงิน ธนาคารกลางจะกำหนดอัตราดอกเบี้ย (ระยะสั้น) ที่คิดว่าเหมาะสมกับสภาวะเศรษฐกิจ โดยการควบคุมการเพิ่มหรือลดของ ปริมาณเงินในระบบ เช่นเมื่อเห็นว่าเศรษฐกิจย่ำแย่ก็จะเพิ่มปริมาณเงินในระบบ จนกระทั่งดอกเบี้ยปรับลดลงถึงระดับดอกเบี้ยใหม่ที่ธนาคารกลางกำหนด ทำให้คน ฝากเงินน้อยลงและนำเงินไปใช้มากขึ้น และดอกเบี้ยเงินกู้ก็จะปรับลดลงไปด้วย ทำให้ธนาคารพาณิชย์สามารถปล่อยกู้ได้มากขึ้น จะเห็นได้ว่า การที่ธนาคารกลาง ปรับลดหรือเพิ่มปริมาณเงินในระบบนั้น จะทำให้ดอกเบี้ยปรับตัวเพิ่มขึ้นหรือลดลง ซึ่งจะส่งผลในการกระตุ้นให้เศรษฐกิจชะลอตัวลงหรือฟื้นตัวขึ้น

ข่าวโตโยต้าขาดทุนจากการดำเนินงานเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 70 ปี กระทบต่อตลาดหุ้นโตเกียวอย่างรุนแรง เฉพาะโตโยต้าปรับตัวลง 4% แรงสั่นสะเทือน ของโตโยต้ายังสั่นคลอนตลาดหุ้นในสหรัฐ ดัชนีดาวโจนส์ ปรับตัวลงกว่า 100 จุด จากปัจจัยที่นักวิเคราะห์ในตลาดเรียกว่า โตโยต้า เอฟเฟ็กต์

ปัจจุบันเศรษฐกิจโลกกำลังชะลอตัวอย่างต่อเนื่อง จากผลกระทบของวิกฤตการณ์ทางการเงิน จนทำให้เศรษฐกิจของประเทศที่พัฒนาแล้วเข้าสู่ภาวะถดถอย ในขณะที่ภาวะเศรษฐกิจไทยกำลัง เผชิญกับปัญหาทางเศรษฐกิจที่ได้รับจากการลดลงอย่างมากของการขยายตัวของการส่งออกและการลดลงของนักท่องเที่ยว โดยมีสาเหตุมาจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกและความวุ่นวายทางการ เมือง พร้อมกันนั้นความเชื่อมั่นของนักลงทุนและผู้บริโภคที่ยังอยู่ในภาวะซบเซาในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ดังนั้นบทบาทของภาครัฐในการฟื้นฟูเศรษฐกิจมีความสำคัญ

วิกฤตการเงินขณะนี้แม้จะถือกำเนิดจากวอลล์ สตรีท แต่ก็ไม่ได้เป็นของทุนนิยมอเมริกันเพียงลำพังอีกต่อไป หากกลายเป็นวิกฤตร่วมของโลกยุคโลกาภิวัตน์ไปแล้ว